Pełny dostęp do zasobów serwisu
Niezarejestrowni goście mają pełny dostęp do zasobów serwisu. Mogą pisać komentarze, posty na forum, pobierać wszystkie zamieszczone w serwisie pliki i załączniki do wiadomości na forum. Zapraszamy!
Dlaczego tu jest reklama?
autor: Kalontas | napisano 28 września 2008 o 22:07
czytano 31353 razy | średnia ocen: 5.28

Ludy Mezopotamii

Jak zapewne wszyscy wiedzą, Mezopotamia nie była jednolitym narodem, jak Grecja, Rzym, czy nawet Egipt. Mimo, że niejednokrotnie jednoczył ją pojedynczy władca, zazwyczaj zmieniał się lud, który większość Mezopotamii zagarnął dla siebie, nieco zmieniając kulturę i religię kraju nad Eufratem i Tygrysem. Ten artykuł ma po krótce przybliżyć wam kształt inwazji, które przetoczyły się przez Mezopotamię.

Sumerowie
Okres: 5300 p.n.e - 2334 p.n.e., 2218 p.n.e. - 1940 p.n.e.
Sumerowie byli najstarszym ludem Mezopotamii i jednocześnie jedną z najstarszych - o ile nie najstarszą - historycznie udokumentowaną cywilizacją na świecie. To miasta Sumeru jako pierwsze praktykowały zaawansowaną produkcję rolną i to już około 5200 r.p.n.e, a już około 3000 r. p.n.e. wynaleźli pismo, które było wynikiem potrzeby zapisywania... zwykłych zbiorów zboża.
Sami Sumerowie nazywali swój kraj ki-en-ĝir, a siebie nazywali "czarnogłowymi przybyszami ze wschodu". Nie wiadomo skąd naprawdę przybyli, ale wyciąga się hipotezy o ich pochodzeniu z gór Zagros, nawiązując do owej mitycznej nazwy. Sumerowie stworzyli podwaliny cywilizacji mezopotamii i jej kultury, a także jej rozbudowanej mitologii. To za ich czasów wykształciły się najważniejsze miasta. Najstarszym znanym miastem Sumerów jest Eridu, ale zaraz po nim powstały liczne inne miasta, który budowały się według podobnych założeń, w tym najsłynniejsze Ur, Uruk, Kisz, Szuruppak i Akad. W tych czasach mieli żyć legendarni bohaterowie sumeryjskich mitów i eposu Enuma Elisz - Lugalbanda, Gilgamesz, Enkidu, czy Utnapiszti. Czas Sumerów skończył się wraz z pierwszym wielkim najazdem ludów semickich na Mezopotamię.

Akadowie
Okres: 2334 p.n.e. - 2218 p.n.e.
Pierwszym wielkim ludem semickim, który opanował krainę Międzyrzecza byli Akadowie. Lud później zwany Akadami, bądź Akadyjczykami, przybył z pustyni arabskiej i podbił szybko większość miast sumeryjskich. Zamiast jednak doszczętnie je niszczyć, przejęli większość z nich i dali się przekonwertować na kulturę Sumerów, nieznacznie ją zniekształcając wedle swoich upodobań, co później spodowało podobieństwo mitów Mezopotamii z tymi w Fenicji. Stolicą stało się miasto - jak nie trudno się domyśleć - Akad.
Pierwszym i najsłynniejszym władcą Akadów był Sargon I, zwany wielkim. Jego dynastia nie panowała długo, jednak pozostawiła po sobie wielką spuściznę, a sam Sargon przeszedł do legend jako symbol mądrego i zdolnego władcy, z czym kojarzy się go do dziś. Należy także zapamiętać, że prawdopodobnie Sargon jest autorem słowa sumer, gdyż sami Sumerowie nazywali swój kraj inaczej. Po Akadach pozostał także język akadyjski - język międzynarodowej dyplomacji przez długie tysiąclecia.
Po upadku rządów Akadyjczyków, doszło do tzw. renesansu Sumeru. Rdzenni Sumerowie na krótko odzyskali władzę i rządzili ponownie swoimi państwami-miastami do 1940 r.p.n.e.

Amoryci
Okres: 1940 p.n.e. - 1595 p.n.e.
W XXI wieku p.n.e. doszło do plagi nieurodzaju w Syrii i Kanaanie, ziemiach z których pochodzili semiccy Amoryci, znani także jako Amurru od bóstwa, które mieli czcić. Amoryci zaczęli swoje najazdy od samego początku XX wieku i skutecznie plądrowali największe fortece Nowego Sumeru. W końcu, podbili większość miast i zaczęli dalej przekształcać kulturę Mezopotamii w kierunku swoich semickich wierzeń, jednak ich wpływ na kulturę Międzyrzecza nie był zbyt drastyczny. Wierzenia i kultura mieszkańców pozostała w większej części niezmieniona, przetrwawszy hegeomię Amorytów. Dalsze rządy - mimo wszystkiego - tyranów amoryckich zostały ukrócone przez Imperium Hetytów. Wtedy powstały tak słynne miasta jak Mari, Aszur czy Babilon. W końcu Hetyci najechali i złupili Babilon, osłabiając centra władzy Amorytów, których władza dobiegła końca.

Stary Babilon
Stary Babilon wzrósł do swojej potęgi w czasach Amorytów właśnie. Amoryckiego pochodzenia był legendarny Hammurabi, który spisał słynny kodeks i spalił Mari za nieposłuszeństwo. Właśnie tej dynastii zawdzięcza się największą sławę Babilonu i Mezopotamii - gdyż niepodważalnie Hammurabi stworzył prawdziwą potęgę. W jego czasach królestwo rozciągało się od ziem Asyrii aż po południowe brzegi Sumeru. Babilon został wówczas zapamiętany jako "święte miasto", w którym każdy prawowity władca Mezopotamii musi zostać koronowany. Tą potęgę zakończył wyżej wspomniany najazd Hetytów.
W Babilonii powstał najstarszy kodeks karny - system karny (kodeks Hamurabiego). Składał się z 182 artykułów, prologu i epilogu. Regulacja prawa karnego, małżeńskiego i procesowego przebiegała w myśl Kodeksu Hamurabiego.

Kasyci
Okres: 1595 p.n.e. - 1155 p.n.e.
Krótko po upadku Babilonu władzę w Międzyrzeczu zdobył lud zwany Kasytami. Przybyli prawdopodobnie ze wschodu i dysponowali zupełnie różnym językiem, co skończyło się całkowitym szokiem kulturowym. Zmienili nazwę Babilonu na Karanduniash i zaczęli umniejszać jego znaczenie. Wybudowali sobie nową stolicę w Dur-Kurigalzu i znacznie zreorganizowali strukturę Mezopotamii. Wcześniej była ona zaledwie konfederacją miast-państw, skupionych wokół świątyń, a za czasów Kasytów państwo się zjednoczyło w jedną strukturę, przez co mogło stać się międzynarodową potęgą, odpierającą ataki Hetytów i Hurytów z Mitanni. W tych też czasach rozpoczęła wzrastać potęga Asyrii, jednak koniec Kasytów zaginął w mrokach dziejów. Nie wiemy, jak dokładnie ich władzę obalono, a zapisy z następnych trzech stuleci są szczątkowe. Po tym okresie "mrocznych wieków" na potęgę wyrasta Asyria.

Asyryjczycy
Okres: od ok. IX w. p.n.e. do 612 r.p.n.e.
Choć Asyria była ważnym graczem w Mezopotamii już od wielu wieków, jednak do prawdziwej siły wzrosła dopiero w IX w., wraz z końcem Mrocznych Wieków. Asyryjczycy zajęli pustkę, która pozostała w centrum Mezopotamii po Kasytach i zaczęli gromadzić władzę na północy regionu, w swoich wielkich stolicach, takich jak Aszur, Dur-Szarukkin (nazwanego na cześć Sargona II) i Niniwie. O ich rządach mówi się jeszcze gorzej niż o Amorytach, gdyż za tamtych rozkwitało pierwsze imperium babilońskie. Sami Asyryjczycy byli semickiego pochodzenia jak większość ludów, która podbiła na krótko ten region. Rządząc żelazną pięścią, militarystyczne imperium nie tolerowało żadnego nieposłuszeństwa. Legendarni królowie tyrani do budowy wielkich pałaców i świątyń zaciągali wiele podbitych ludów - imperium Asyrii rozciągało się od Egiptu po Azję Mniejszą, od Izraela po Elam. Ten wielki organizm jednak słabł wraz z upływem wieków i w VII w. stanął na skraju przepaści. Koalicja kilku narodów rozbiła Asyrię od środka. Lidia, Egipt, Nowa Babilonia i Media razem rozbiły tego kolosa i podzieliły się jego szczątkami. Oprawcy stali się ofiarami, a Chaldejczycy tak krwawo mścili się na swoich dawnych oprawcach, że ci całkowicie wyginęli w zaledwie dwa stulecia.

Chaldejczycy
Okres: 612 p.n.e. - 539 p.n.e.
Chaldejczycy rządzili Babilonią od upadku Asyryjczyków. Choć dla Babilonu byli ulgą i zapamiętano ich jako dobrych i uczciwych - w kontraście do Asyrii - władców, we współczesnej historiografii są opisywani źle. Jest to zapewnie spowodowane najazdem, który wspólnie z Egiptem dokonali na Izrael, odmawiający im posłuszeństwa. Egipt i Babilon podzieliły się łupami, w tym hebrajskimi elitami, wywiezionymi do słynnej niewoli babilońskiej. Pławiąc się w luksusach i bogactwie, elity Babilonu dały pokaz swojego hedonizmu, przez co Żydzi w obrzydzeniu opisywali jakim rozpustnym miastem jest stolica imperium i jako właśnie niemal synonim Sodomy i Gomory zostało to miasto zapamiętane ze względu na relację hebrajskich elit. Kres panowaniu Chaldejczyków położył perski król Cyrus, który w swojej kampanii na zachód zniszczył Babilon wkrótce po opanowaniu Medii. Ze spalonego miasta wywieziono Żydów i zwrócono im wolność, za co też ci byli Cyrusowi bardzo wdzięczni.
Z tej epoki wywodzili się tak pamiętni władcy jak Nabuchodonozor II i Nabonidus. Ten drugi był ostatnim królem Babilonu.

Od czasu zniszczenia Babilonu przez Persów, starożytna historia Mezopotamii staje się nierozerwalnie związana z Persją. Jedynym wartym wspomnienia incydentem jest przybycie Aleksandra, który w Babilonie chciał się koronować na władcę całego znanego mu świata i skąd chciał rządzić swoim przepastnym imperium. Tu też, niestety, zastała go śmierć z powodu chorób, których nabawił się podczas swoich kampanii w Indiach.
komentarze (18) | napisz komentarz
nie musisz się rejestrować!
Prace Heraklesa
© Archeos.pl | O serwisie | Kontakt |
Pliki Cookie
Używamy plików Cookie, aby ułatwiać korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych i reklamowych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Rozumiem