Pełny dostęp do zasobów serwisu
Niezarejestrowni goście mają pełny dostęp do zasobów serwisu. Mogą pisać komentarze, posty na forum, pobierać wszystkie zamieszczone w serwisie pliki i załączniki do wiadomości na forum. Zapraszamy!
Dlaczego tu jest reklama?
autor: Crash | napisano 27 października 2008 o 23:27
czytano 18498 razy | średnia ocen: 5.16

Architektura

W Egipcie domostwa wznoszone były z suszonej cegły i mułu nilowego, nietrwale i prymitywnie. Nawet pałace faraonów i rezydencje wielmożów nie były obliczone na przetrwanie i nie zachowały się do dziś. Stanowiły zazwyczaj kompleks niskich pomieszczeń. Otaczał je ogród z sadzawką lub stawem pośrodku. Na miano architektury zasługuje architektura religijna. Dzieli się ona na grobowcową (sepulkralną) i świątynną (sakralną).

Grobowce

Pierwotną formą grobowca była mastaba - kopiec w kształcie nasypu ziemnego o ukośnych ścianach, z kamienia lub cegły. Komora grobowa zawierająca sarkofag z mumią zmarłego znajdowała się pod ziemią. Z czasem zmieniła się forma grobowców królewskich. Faraonowie wznosili jeszcze za życia grobowce-piramidy. Budowali je chłopi, zatrudniani w czasie wolnym od zbiorów i zasiewów. Do najstarszych należy piramida schodkowa Dżesera , gdzie po raz pierwszy zastosowano
kamień jako materiał budulcowy. Również z okresu Starego Państwa pochodzi najsłynniejszy zespół grobowców w Gizie, na który składają się piramidy: Cheopsa, Chefrena, Mykerinosa. słynny sfinks o twarzy Chefrena, kompleks świątyń grobowych oraz mastaby wyższych urzędników otaczających także po śmierci osobę króla. Do dziś największe wrażenie robią piramidy. Te proste, surowe bryły geometryczne wyrastają z piasku pustyni na tle nieba jak gigantyczne pomniki władzy. W monotonnym, pozbawionym roślinności krajobrazie są jedynymi wyznacznikami przestrzeni. Piramidy budowano, posługując się obliczeniami matematycznymi i znajomością praw fizyki. Największa, grobowiec faraona Cheopsa, ma 146,6 m wysokości, długość każdego boku wynosi 230,25 m. Podstawę usytuowano według czterech stron świata. W centrum piramidy znajduje się duża pusta komora, a nad nią szereg pomieszczeń odciążających, żeby nie zawalił się strop. Dwa ukośne szyby wentylacyjne doprowadzały doi niej świeże powietrze. System korytarzy prowadził do komory grobowej królowej, a następnie do właściwiej komory królewskiej z sarkofagiem faraona. Komora ta jest umieszczona - jak we wszystkich piramidach - pod ziemią. W okresie Nowego Państwa, gdy osoba króla straciła na znaczeniu i zaniechano budowy kosztownych piramid, nową formą stał się grobowiec kuty w skale z towarzyszącą mu świątynią grobową. Największa ich liczba znajduje się w Dolinie Królów i Dolinie Królowych naprzeciw Karnaku i Luksoru. Tutaj po raz pierwszy w dziejach archeologii egipskiej odnaleziono nietknięty grób królewski z pełnym wyposażeniem - był to grobowiec Tutenchamona odkryty przez Cartera i Carnarvona w 1922 r.
Do najsławniejszych świątyń skalnych należą świątynie Ramzesa II i Nefertari w Abu Simbel, (przeniesione w związku z budową tamy na Nilu w Asuanie), oraz rekonstruowana przez Polaków świątynia królowej Hatszepsut w Dejr el-Bahari.

Świątynie

Podstawowym tworzywem architektonicznym był kamień. Ten twardy, ciężki i niełatwy w obróbce materiał przy ograniczonych możliwościach konstrukcyjnych narzucał architektom sposób rozwiązania bryły, dominował w całości budowli, nadając jej wrażenie trwałości, niezniszczalności.
Zasadą konstruowania było najprostsze prawo działania przeciwstawnych sił ciążenia i podpierania. Kamienne belki stropowe miały długość ograniczoną przez tendencję do załamywania się pośrodku. Przy wielkich powierzchniach sal świątynnych trzeba było stawiać dużą liczbę podpór w postaci filarów czy kolumn podtrzymujących belki w miejscach złączeń.Ze ze względu na duży ciężar kamienia, kolumny i zewnętrzne mury musiał być odpowiednio masywne. Stąd wnętrza sal to niekończący się las kolumn. Bliskie ich sąsiedztwo potęgowało nieczytelność, zawiłość, tajemniczość przestrzeni. Można sobie wyobrazi, że człowiek czuł się bardzo mały i zagubiony wobec napierającej na niego ze wszystkich stron masy kamienia.
Filar - podstawowy element konstrukcyjny był potężną pionową podporą z kamienia o przekroju czworoboku. Formy kolumn egipskich były różne. Już w okresie Starego Państwa spotykamy podporę o przekroju koła. Była ona początkowo prostym słupem, któremu po pewnym czasie dodano u góry głowicę (kapitel) oraz podstawę (bazę), by zwiększyć powierzchnię odbierania ciężaru stropu i ciśnienia w dół na podłoże. Bardzo prędko kolumna zaczęła spełniać dodatkowo funkcję dekoracyjną, dzięki zdobieniu trzonu i uformowaniu głowicy na kształt liści palmowych lub pąka lotosu. W okresie Średniego państwa (grobowce w Beni Hasan) powstała forma kolumny o przekroju wieloboku foremnego, z kapitelem w kształcie kostki. Nazwana została później protodorycką, gdyż, być może, formę jej zapożyczyli Grecy, kształtując kolumny w stylu doryckim. Również w okresie Średniego Państwa powstał tzw. kapitel hatorycki zdobiony po bokach głową bogini Hator i filar ozyriacki z postacią boga Ozyrysa.
W okresie Starego Państwa wytworzyły się inne jeszcze detale architektoniczne. Była to półkolumna - połówka kolumny rozciętej wzdłuż osi pionowej, zrośnięta z trzonem muru, krajnik (gzyms) - poziomy występ muru naśladujący zwój maty oraz fryz - pas dekorujący, o motywach kwitnących trzcin.
Pozostałą dekorację, czyli zdobnictwo architektoniczne, stanowiły malarstwo i płaskorzeźba w połączeniu z pismem. Dekoracja była ściśle uzależniona od zasadniczych form architektonicznych. Stanowiła ważny dodatek zarówno ze względu na swoją treść religijną, jak i na funkcję plastyczną. Urozmaicała ciężkie, surowe geometryczne formy.
W okresie Nowego Państwa utworzył się schemat budowy świątyń. Tak późne jego ukształtowanie należy przypisać zmianie relacji między władcą a potężnym w tym czasie stanem kapłańskim. Potęga kapłanów Amona w Tebach wzmogła budowa świątyń. Obowiązująca odtąd ich koncepcję opracował architekt Amenhotep syn Hapu. Zasady tego schematu znakomicie ilustruje świątynia Chonsu w Karnaku czy Horusa w Edfu. Właściwą świątynię poprzedza aleja sfinksów wiodąca od przystani Nilu, gdzie w okresie świąt przybijała barka z posągiem bóstwa przenoszonym w uroczystej procesji do świątyni. Pomiędzy dwiema wieżami - pylonami - znajdowało się wejście. Wszystkie pomieszczenia świątynne następujące po sobie były coraz mniejsze, coraz niższe i coraz ciemniejsze. Lud miał wstęp na dziedziniec, wyższa klasa społeczna - urzędnicy - zatrzymywali się już w sali kolumnowej. Do sanktuarium, gdzie znajdował się posąg bóstwa, mieli dostęp kapłani i faraon. Układ pomieszczeń ściśle odpowiadał rozwarstwieniu społecznemu i stanowił rodzaj psychologicznego przygotowania do spotkania z tajemnicą.

Uderzającą cechą architektury sepulkralnej i sakralnej jest jej monumentalizm. Działają tak zazwyczaj formy wielkie, zwarte i silnie uproszczone. Dzieła architektoniczne Egiptu ,,istnieją w przestrzeni'', nie wchodząc z nią w bezpośredni kontakt: nie mają prześwitów, są osiadłe, ciężkie, nieruchome - statyczne.
komentarze (2) | napisz komentarz
nie musisz się rejestrować!
Eneida
© Archeos.pl | O serwisie | Kontakt |
Pliki Cookie
Używamy plików Cookie, aby ułatwiać korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych i reklamowych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Rozumiem