Pełny dostęp do zasobów serwisu
Niezarejestrowni goście mają pełny dostęp do zasobów serwisu. Mogą pisać komentarze, posty na forum, pobierać wszystkie zamieszczone w serwisie pliki i załączniki do wiadomości na forum. Zapraszamy!
Dlaczego tu jest reklama?
autor: Kalontas | napisano 8 kwietnia 2009 o 19:08
czytano 25523 razy | średnia ocen: 5.33

Demeter

W pradawnych czasach, gdy na ziemi rządzili jeszcze Tytani, najwyższym władcą był ich król, Kronos. Jego rządy nie były jednak całkowicie bezpiecznie, gdyż gdy on obalał swego ojca, ten mu przepowiedział, że jego też obali jego własne dziecko. Z obawy o utratę swojej tyranicznej władzy, postanowił że każdego dziecka sukcesywnie będzie się pozbywał. Rhea najpierw urodziła Hestię, następnie Hadesa, a po nich - kolejną córkę, Demeter właśnie. Połknąwszy przedtem już dwójkę dzieci, Kronos nie miał żadnych skrupułów i to samo zrobił z nią. Rhea tolerowała to postępowanie jeszcze dwa razy (w wypadku Posejdona i Hery) jednak w końcu się sprzeciwiła i podała mężu kamień, a prawdziwe dziecko uchowała na Krecie.

Dzieckiem tym był młody Zeus, który przybył do siedziby ojca gdy tylko wydoroślał. Od jednej z Tytanek dostał specjalny środek wymiotny, który podał wyrodnemu ojcu jako podczaszy. Kronos poczuł natychmiast mdłości i zwrócił całą piątkę rodzeństwa, włącznie z kamieniem. Demeter w końcu odzyskała wolność i od razu stała się dorosła, odzyskując lata które tam spędziła. Zeus szybko zabrał ją ze sobą i opowiedział całą historię stojącą za jej wczesnym życiem. Bezsprzecznie stanęła po jego stronie, jednak o żadnych jej wielkich czynach w czasach Tytanomachii nie wiemy.

Gdy Zeus wygrał wojnę z własnym ojcem, przyszła pora na rozdzielenie domen świata. Gdy bracia kłócili się o ten podział, Demeter posłusznie przejęła domenę swojej matki, stając się boginią urodzaju i płodności. Rhea starannie nauczyła jej wszystkich swoich sztuk, samej udając się na swoistą emeryturę. Znając historię swojego ojca, Demeter wówczas wolała unikać potężnych mężczyzn i związała się z drobnym bożkiem podziemnym, Jazjonem. Ten związek miał się niestety skończyć tragicznie - otóż o jej względy zabiegał sam Zeus i nie spodobało mu się, że Demeter wolała pomniejszego bożka, czasem wręcz określanego jako agatodajmona (dobrego demona). W akcie zemsty, spalił go piorunem. Demeter wkrótce urodziła dziecko Jazjona, Plutosa, ale obawiała się, że Zeus będzie prześladował dziecko i oddała je pod opiekę boginiom Eirene i Tyche. Te starannie wychowały dziecko, ale o tym szerzej w jego własnym artykule.

Mówi się, że potem Demeter w końcu uległa potędze Zeusa, lub że stało się na odwrót - gdy w czasie walki z Tyfonem Zeus leżał bezsilny, Demeter miała go posiąść nieco wbrew jego własnej woli (choć wątpię, aby Zeus specjalnie protestował gdyby miał siłę w mięśniach). Z tego związku narodziła się jedna z najczęściej wspominanych bogiń w greckich mitach - Persefona, córka która miała przysporzyć jeszcze matce wiele smutku i płaczu. Otóż któregoś razu Hadesowi spodobała się Persefona i poprosił jej ojca, Zeusa, o jej rękę. Zeus się na to zgodził, bez konsultacji z Demeter, co miało tragiczne skutki. Hades porwał boginkę, gdy ta się bawiła na łące ze swymi przyjaciółkami i zabrał ją do podziemia. Przerażona matka, nie wiedząc co się stało z córką, zapomniała obdarzyć ziemię urodzajem i sprowadziła straszliwą klęskę. Błąkając się po świecie, napotkała boginię Hekate i poprosiła ją o wywróżenie tego, co stało się z jej córką. Bogini czarownic odpowiedziała, że wie to tylko wszystkowidzący Helios. Demeter udała się po radę i do niego, otrzymując w końcu upragnioną odpowiedź - jej córkę porwał Hades, uprzednio dostawszy zgodę Zeusa.

Demeter przybyła na Olimp z kłótnią na ustach. Zaczęła krzyczeć na Zeusa tak głośno, że nawet jego gromy ucichły ze strachu. Nawet Gromowładny przestraszył się gniewu swojej siostry i postanowił z nią negocjować. Przyznał, że chciałby teraz cofnąć swój wyrok, ale jest już za późno - Hades nie tylko poślubił już Persefonę, ale jako symbol małżeństwa, dał jej na ślubie zjeść pestki granatu. Kto zje coś w królestwie Hadesa, musi tam już zostać. Hades także bronił swojego prawa do małżonki, jednak Zeus w końcu wydał salomonowy wyrok - ponieważ Persefona zjadła tylko jedną trzecią owocu (była zmuszana do tego przez Hadesa, dlatego nie zjadła wszystkiego) w Podziemiu zostawać będzie tylko jedną trzecią roku, a dwie trzecie roku będzie pozostawać z matką. Hades musiał na to przystać i wszystko wróciło do normy. Z jednym tylko wyjątkiem - gdy na zimę Persefona odchodziła do męża, matka za nią rozpaczała, a ziemia obumierała, by wrócić do życia wiosną, na powrót Persefony.
Frederick Leighton, Zwrócenie Persefony

Demeter odgrywa jeszcze centralną rolę w mitach eleuzyńskich. Otóż podczas swojej tułaczki po świecie, zawitała raz do miasta Eleusis, gdzie królował mądry król Keleos, który gościnnie przyjął boginię, mimo że nie znał jej prawdziwej tożsamości. Widząc, jak gościnnie ją utrzymuje Keleos, Demeter postanowiła się mu za to odwdzięczyć i próbowała podarować jego synowi, Demofoontowi, nieśmiertelność. W tym celu wzięła małe dziecko i hartowała je powoli nad ogniem. Wtedy jednak do pomieszczenia weszła Metanejra i krzyknęła przerażona, że ten dziwny gość chce zabić jej dziecko. Demeter ze strachu upuściła dziecko, które spłonęło żywcem w ogniu, a sama bogini musiała uciec z miasta. Nie zapomniała jednak gościnności Keleosa.
Demeter i Tryptolemos

Po latach przybyła z Persefoną jeszcze raz do Eleusis i przemówiła do Tryptolemosa, innego syna Keleosa, ucząc go sztuki uprawy roli. Ten postanowił, że chce przekazać tą wiedzę innym ludom świata, a więc Demeter dała mu niecodzienny rydwan, zaprzężony w skrzydlate smoki. Na jego pokładzie Tryptolemos obleciał cały znany mu wówczas świat, stając się powszechnie uznanym wynalazcą rolnictwa. W Scytii jednak lokalny król chciał sobie przypisać tą sławę i zabić herosa, za co spotkała go kara od samej Demeter - zamieniony został w rysia. Od tej pory, Scytowie odmówili uprawiania roli i prowadzenia osiadłego trybu życia. Gdy Tryptolemos wrócił i oznajmił, kim był ten gość tyle lat temu, zachwycony Keleos zbudował Demeter jej słynną świątynię nad źródłem Kalirrhoe, świątynię która stała się centrum jej kultu i misteriów eleuzyńskich.

Jak przystało na boginię płodności i urodzaju, Demeter była bóstwem bardzo w Grecji popularnym. Do jej potomstwa także przypisano wyjaśnienie historii pór roku i wynalezienie rolnictwa. Od niej wywodził się także bóg bogactwa. Za te liczne zasługi, oddawano jej szczególny kult, zwłaszcza w tak wdzięcznym jej Eleusis, gdzie organizowano słynne misteria. Podczas tych tajemnych obrzędów, wraz z kolejnymi stopniami wtajemniczenia, poznawało się kolejne warstwy mitu o Demeter, Persefonie i Tryptolemosie, a kończyć się miały one podobno na spotkaniu z samą boginią. Ile było w tym prawdy, dziś już się nie dowiemy. Jest jeszcze kilka popularnych mitów z jej udziałem, włącznie z gniewem na Erysichthona, ale wszystko o nich w swoim czasie.
komentarze (3) | napisz komentarz
nie musisz się rejestrować!
Prace Heraklesa
© Archeos.pl | O serwisie | Kontakt |
Pliki Cookie
Używamy plików Cookie, aby ułatwiać korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych i reklamowych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Rozumiem