Pełny dostęp do zasobów serwisu
Niezarejestrowni goście mają pełny dostęp do zasobów serwisu. Mogą pisać komentarze, posty na forum, pobierać wszystkie zamieszczone w serwisie pliki i załączniki do wiadomości na forum. Zapraszamy!
Dlaczego tu jest reklama?
autor: Kalontas | napisano 12 kwietnia 2009 o 22:56
czytano 19042 razy | średnia ocen: 5.14

Muzy

Słowo "muzy" do dziś rozbudza mocno ludzką wyobraźnię, przywołując na myśl ogólnie duchy inspirujące poetów. W oryginale jednak Muzy nie były rodzajem duchów opiekuńczych (daimones) - były one dziewięcioma ważnymi boginiami, które potem w jakiś sposób we współczesnej kulturze zwielokrotniły się do całej grupy boginek. W oryginale mówiło się o trzech różnych grupach Muz - najstarsze były Muzami za czasów Tytanów i przewodziła im bogini pamięci, Mnemozyne. Drugi zestaw to ten, który najpowszechniej określa się tym mianem - córki Zeusa i wspomnianej bogini pamięci. Trzeci zestaw to wnuczki Zeusa i córki Apolla i nieznanej kobiety, trzy muzy delfickie, odpowiadające za trzy struny liry. Ten artykuł w szczegółach przyjrzy się tylko tej najważniejszej enneadzie, pozostawiając pozostałe dwie grupy w ogólnym opisie.

Za początków swych rządów, Zeus szukał więcej kochanek boskich niż śmiertelnych. Któregoś razu poszedł na bankiet do swojej dawnej żony, Temidy, gdzie miał okazję poznać bliżej jedną z jej sióstr, Tytankę Mnemozyne. Bogini ta dość łatwo dała się uwieść władcy Olimpu i wkrótce zaszła w ciążę. Po paru miesiącach narodziło się dziewięć pięknych dziewczynek, które od samego urodzenia otaczała aura światła i sztuki. Co ważne, niektórzy mówią, że Mnemozyne przez dłuższy czas spotykała się z Zeusem, rodząc Muzy w odstępach czasu, ale była to zapewne racjonalizacja związana z niemożnością (zdaniem Greków) doniesienia ciąży dziewięciokrotnej. Jakby nie było, Muzy wkrótce zaczęły wyrastać na piękne panny, których rękę chciał prawie każdy bóg na Olimpie.
Dziewięć Muz - od lewej do prawej, kolejno: Kaliope, Talia, Terpsychora, Euterpe, Polihymnia, Klio, Erato, Urania i Melpomena

Po obaleniu Muz Tytanów, te dziewięć panien przejęło władanie nad sztuką i różnymi jej aspektami, które podzieliły od nowa. Najstarsza, Klio, ogłosiła się muzą historii, młodsza Euterpe - poezji lirycznej, następna Talia - komedii, Melpomene - tragedii, Terpsychora - tańca, Erato - poezji miłosnej, Polihymnia - sakrajnej poezji chóralnej, Urania - astronomii, a najmłodsza Kaliope - poezji epickiej. W tym zestawie stanowiły zespół nie do rozbicia. Każda z nich znalazła sobie innego męża - Klio z niejakim Pierosem dochowała się syna Hiacynta, Euterpe i rzeka Strymon spłodzili króla trackiego Rezosa, Talia i Apollo doczekali się Korybantów, Terpsychora i Acheloos mieli córki Syreny, Erato i niejaki Malos - córkę Kleofeme, Urania z Apollem lub Hermesem doczekała się syna Linosa, a Kaliope z rzeką Ojagrosem miała słynnego syna Orfeusza, o mężach i dzieciach Polihymnii nic nie wiemy.

Dziewczyny miały własnych mężów i rodziny, jednak ponadto zawsze najlepiej czuły się przede wszystkim we własnym towarzystwie i tak często pozostawały. Wybierały sobie często ulubionych śmiertelników i podszeptywały im odpowiednie słowa, pomagając im układać ich utwory. Ich łaska była o tyle zbawienna, że wielu ludzi pragnęło posiąść ich łaskę choćby siłą. Tak było też z trackim królem Pireneusem - któregoś razu dowiedział się, gdzie Muzy przesiadują podczas swoich bankietów, w wysokiej wieży na Parnasie, i zdobywszy uprzednio Fokidę, zapragnął zdobyć siłą i Muzy. Wdrapał się więc na wieżę i próbował je wyłapać, ale one na skrzydłach wiatru północnego odleciały ku Olimpowi, a nieszczęsny Pireneus spadł z wieży na ziemię, pozbawiając się w ten sposób życia.

Prawie wszyscy bogowie doceniali towarzystwo Muz i pragnęli ich przychylności, a w szczególności Apollo, którego Muzy inspirowały często wszystkie na raz - co było powodem ich wzajemnego ulubienia - trudno powiedzieć, ale zapewnie to, że i on i one kochali tak samo piękną sztukę. Niestety, był też jeden bóg, który nie przepadał za Muzami, a konkretnie Ares. Doceniał, gdy one opiewały jego czyny bojowe, jednak często nie było czego opiewać w jego brutalnej wojaczce i to Atena, lub Herakles dostawali wszystkie laury. Gdy któregoś razu podczas wojny przeciw Delfom Ares został ranny, Muzy zaczęły opiewać zwycięzcę tej walki. Zdenerwowany Ares przegonił je, grożąc im mieczem. Od tej pory prawdą stało się jedno powiedzenie - inter arma silent musae.

Należy jeszcze wspomnieć w paru słowach o dzieciach Terpsychory i Acheloosa. Otóż te trzy piękne kobiety, Syreny, uważały się za lepsze Muzy od ich własnej matki i ciotek, a wystarczył im do tego ich piękny śpiew. Któregoś razu tak urosły w swojej zuchwałości, że ośmieliły się wyzwać prawdziwe Muzy na pojedynek. Dziewięć cór Zeusa stawiło się od razu na spotkanie i poprosiły Orfeusza o rozsądzenie, kto lepiej zaśpiewa. Choć śpiew Syren był piękny i uwodzicielski, była w nim jakaś chaotyczna nuta, która rozpraszała Orfeusza. Natomiast śpiew Muz był piękny i delikatny, subtelny, dużo bardziej niż uwodzicielskie nuty Muz, a także idealnie uporządkowany. Ponieważ Orfeusz był już zakochany w Eurydyce, nie dał się zwieść córkom Acheloosa i orzekł, że Muzy wygrały konkurs. Wówczas Zeus wydał swój wyrok - za zuchwałość wyzywania Muz na pojedynek, Syreny zostały zmienione w pół-kobiety, pół-ptaki, straszące od tej pory na Morzu Śródziemnym i uwodzące swawolnych żeglarzy swoją pieśnią.

W kulturze współczesnej powoli zaczęło się zapominać o wyjątkowości i znaczeniu Muz. Z czasem nie tylko zaczęto je przedstawiać jako grupę licznych istot (i to już w Rzymie!), ale powoli pojęcie "Muzy" znacznie się strywializowało i zaczęło być odnoszone do wszystkiego, co inspirowało poetę (czy innego twórcę) - jego narzeczoną, kochankę, a nawet piękny krajobraz. Nie można odmówić inspiracyjnej wartości wszystkiemu, co piękne, jednak... jakże to się rozmija z oryginalnym pojęciem dziewięciu bogiń, które miały tylko jednego ulubieńca, któremu podszeptywały na ucho swoje słowa!
komentarze (2) | napisz komentarz
nie musisz się rejestrować!
Epos o Gilgameszu
© Archeos.pl | O serwisie | Kontakt |
Pliki Cookie
Używamy plików Cookie, aby ułatwiać korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych i reklamowych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Rozumiem