Pełny dostęp do zasobów serwisu
Niezarejestrowni goście mają pełny dostęp do zasobów serwisu. Mogą pisać komentarze, posty na forum, pobierać wszystkie zamieszczone w serwisie pliki i załączniki do wiadomości na forum. Zapraszamy!
Dlaczego tu jest reklama?
autor: Kalontas | napisano 7 maja 2009 o 17:40
czytano 9481 razy | średnia ocen: 5.37

Nagi

Jednym z najpowszechniejszych motywów w mitologii ludów na całym świecie są istoty przypominające skrzyżowanie węża z człowiekiem. Skąd taki motyw, trudno określić. Niektórzy spekulują, że wywodzi się to z naszego - ssaków - strachu spowodowanego odmiennością węży, które nie mają nawet nóg i potrafią ukąsić na śmierć. Przez ten strach mogły powstać obawy, że kiedyś one osiągną nasz poziom inteligencji i będą próbowały nas pokonać. Mówi się też, że mogło się to wywodzić od jakiegoś pierwotnego narodu, który czcił węże i odwzorowywał ich zachowanie, powodując strach u obcych. Są też inni, którzy twierdzą, że jakiś gatunek gada zdołał wyewoluować do lekko antropomorficznej formy, jednak leży to już na pograniczu literatury fantasy. W tym artykule zajmiemy się najpowszechniejszym wcieleniem wężo-ludzi, czyli pochodzącymi z Indii Nagami.

Pierwotnie słowo "naga" oznaczało węża, i do dziś w Indiach określa się nim kobrę królewską. Jak postacie zwykłych węży wyewoluowały w rasę hybrydową, trudno powiedzieć. Patrząc jednak na mit Nag od wewnątrz, ich pochodzenie można wywieść od niejakiego Kasyapy. Otóż miał on dwie żony, Kadru i Vinatę. Kadru pragnęła mieć jak najwięcej potomstwa, a Vinata wolała mieć go dużo mniej, ale by było potężniejsze. Życzenia ich obu zostały spełnione - Kadru złożyła tysiąc jaj, z których potem wykluły się Nagi, a Vinata złożyła dwa jaja, z których wykluł się m.in. Garuda i jego brat, który ciągnął rydwan boga słońca. Ponieważ Vinata była podległa Kadru, Garuda musiał służyć Nagom i te któregoś razu zażądały od niego by dał im eliksir nieśmiertelności od bogów. Ten niemal wypełnił ich życzenie, ale w porę się zorientował o podstępie i wylał go. Od tej pory Garuda (i jego dzieci) oraz Nagi żyli w wiecznej animozji.
Para Nag według płaskorzeźby z Hoysali

Inny mit opowiada o tym, jak w ogóle doszło do tego, że Vinata była podwładną Kadru. Otóż obie kobiety zawarły układ, który mówił, że ta która przegra, zostanie zniewolona przez zwyciężczynię. Kadru chciała się upewnić, że wygra i zażądała od Nag, by spełniły jej żądanie, ale ci odmówili, przez co ściągnęli na siebie klątwę matki. Skazała ona ich wszystkich na śmierć w ofiarze z węży przez króla Janamejayę. Vasuki, król Nag, postanowił że nie dopuści do tak tragicznego końca i zaczął szukać drogi ucieczki, najlepiej herosa, który ich ocali. Aby taki mógł się narodzić, jego siostra musiała się złączyć ze sławnym ascetą. Vasuki wyruszył więc do Jaratkaru, znanego ówczas ascety, i zaproponował mu rękę swojej siostry, Manasy. Ten przyjął propozycję i wkrótce z ich związku zrodził się Astika, zbawca Nag.

Gdy Janamejaya postanowił wypełnić rzuconą na Nagi klątwę, przygotował stos ofiarny zgodnie ze wszystkimi wymaganiami, nakładając na niego wszelkie składniki i przygotowując odpowiednie mantry. Gdy przybyli kapłani i zaczęli wywoływać imiona Nag, węże były powoli przywoływane na stos, gdzie płonęły żywcem. Gdy ofiar było coraz więcej, a sam rytuał zaczął przybierać rozmiarów ludobójstwa, zjawił się Astika i złożył Janamejayi wielką ofiarę, za którą król poczuł się zaszczycony. Obiecał, że spełni każde życzenie Astiki i musiał tą przysięgę wypełnić - bowiem życzeniem Astiki było zaprzestanie ofiary. Janamejaya rozkazał ukrócić rytuał w porę by uratować starego króla Nag, Takśakę.
Kriszna tańczący na pokonanym Nadze Kaliyi. Jego żony modlą się do Kriszny.

Powyższe wzmianki o Nagach pochodzą ze słynnego eposu Mahabharatha, tak jak kilka innych historii, których jednak nie będę tutaj streszczał. Zdają się oni spełniać tu rolę dobrą, jest to jednak wprost przeciwne temu, co mówi nam o nich w trzeciej osobie narrator - stwierdzając, że są to istoty złe, rodzaj demonów. To z kolei przeczy powszechnej tradycji hinduizmu, która zazwyczaj widzi Nagi jako istoty neutralne - strażników naturalnych zbiorników wodnych, które mogą być życiodajne, jak i niszczycielskie, sprowadzając potopy i sztormy.

Jedna z tradycyjnych historii hinduskich opowiada o nieco innym zakończeniu mitu o ich układzie z Garudą. Otóż gdy zażądali oni od niego eliksiru nieśmiertelności, ten go im posłusznie przyniósł i Nagi już miały go wypić, gdy jednak Indra, król bogów, zauważył to i w ostatniej chwili odebrał im eliksir. Kilka ostatnich kropli upadło na trawę i Nagi zaczęły ją lizać. Choć uzyskały możliwość odradzania się - jak wąż zrzucający starą skórę - wciąż były śmiertelne, a liżąc trawę językiem, pocięły go sobie i od tej pory miały język o rozdwojonej końcówce.
Ananta-Szesza

Problemy z tym ile mieli w sobie węża a ile człowieka są dość powszechne, włączając w to niespójny wewnętrznie opis o tym, jak Szesza stał się podnóżkiem Wisznu. Na początku jest opisywany jako człowiek i ascetyk, odcięty od świata mędrzec, wybrany przez Wisznu aby dźwigać jego i ciężar wszystkich światów na swoich barkach. Wówczas nagle dowiadujemy się, że wśliznął się do nory w ziemi, przez którą wyszedł poza wszechświata i wyciągnął swój wężowaty ogon, aby Wisznu na nim zasiadł. Jednocześnie nie jest opisywana żadna przemiana z jego strony. Do dziś trudno wyjaśnić ten fenomen, ale tak jak w wypadku wielu ludzko-zwierzęcych hybryd w mitologii, stopień ich zwierzęcości się różni od autora do autora.

Podsumowując, o Nagach znamy głównie kilka ciekawych bądź fundamentalnych historii, choć czasem trudno określić nawet ich wygląd czy moralność. Nie wiadomo czy naprawdę byli źli (choć znane eposy tak ich przedstawiają), czy może dobrzy (jak zdają się sugerować ich historie) czy może neutralni (jak wierzą ludzie). Nie wiadomo też, ile było w nich człowieka, ale jedno wiadomo - motyw człowieka-węża, wywodzący się z Indii, wywarł znaczące wpływy na kulturze ludów indoeuropejskich w całym ich zakresie.
komentarze (1) | napisz komentarz
nie musisz się rejestrować!
Odyseja
© Archeos.pl | O serwisie | Kontakt |
Pliki Cookie
Używamy plików Cookie, aby ułatwiać korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych i reklamowych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Rozumiem