Pełny dostęp do zasobów serwisu
Niezarejestrowni goście mają pełny dostęp do zasobów serwisu. Mogą pisać komentarze, posty na forum, pobierać wszystkie zamieszczone w serwisie pliki i załączniki do wiadomości na forum. Zapraszamy!
Dlaczego tu jest reklama?
autor: Kalontas | napisano 10 lipca 2009 o 19:28
czytano 33773 razy | średnia ocen: 5.35

Alfabet fenicki

W dzisiejszych czasach ludzkość używa wielu różnych alfabetów do zapisu swoich myśli i słów - od łacińskiego, jednego z najlepiej rozpoznawalnych, przez grekę, cyrylicę, alfabet arabski, hebrajski, czy skrypt devanagari. Mimo tego, niewielu sobie jednak zdaje sprawę, że większość współcześnie używanych alfabetów ma ostatniego wspólnego przodka w skrypcie o którym w szkołach się ledwo przebąkuje jako bezpośrednim poprzedniku alfabetu greckiego. Mowa mianowicie o alfabecie fenickim, którego to spadkobiercami i "potomkami" są niemal wszystkie obecnie używane alfabety, z wyjątkiem pism ludów przez większość czasu celowo izolowanych od wpływów zachodu, takich jak choćby skrypty inuicki, cherokee czy chiński system ideograficzny.

Mniej więcej w XI wieku p.n.e. na terenie Fenicji doszło do ewolucji jednego z najstarszych alfabetycznych systemów pisma, pierwotnego skryptu proto-kanaanejskiego. Fenicjanie, choć nie odróżniali samych siebie od Kanaanejczyków (nazywali tak samych siebie), wypracowali własny alfabet (ochrzczony nazwą "abjad"), który był dla nich praktyczniejszy i pożyteczniejszy w ich wyprawach handlowych i nadawał się do szybszego zapisu. Jak większość znanych alfabetów semickich, zapisywał on niemal wyłącznie spółgłoski.

Fonetyczny system alfabetu fenickiego dla ówczesnych władców, którym zależało przede wszystkim na nabijaniu prywatnej kabzy, był błogosławieństwem, którego zaczęli powszechnie używać w odwiedzanych krajach. Jednym z bezpośrednich i najjaśniejszych spadkobierców tego systemu był alfabet grecki, który Grecy zmodyfikowali tylko nieznacznie, między innymi zapisując dodatkowo samogłoski, co stało się konwencją w wielu innych wywodzących się od greckiego alfabetach - łacinie, cyrylicy czy futharku. Dopiero w tych krajach rozpowszechnienie się łatwiejszego do zapamiętania systemu piśmienniczego postrzeżono jako zamach na władzę i jej monopol na informację i pismo. Mimo tego, rozwoju nowego pisma nie udało się zatrzymać.

Alfabet fenicki rozpowszechnił się też w drugim kierunku, stając się bezpośrednim przodkiem alfabetu aramejskiego, z którego wyewoluowały współczesne systemy arabski, hebrajski, czy devanagari, a nawet tak odległe skrypty jak tradycyjny system mongolski (choć Mongołowie podczas słynnych najazdów w XII-XIII wieku zapewne nie mieli pojęcia że używają pisma o wspólnych korzeniach z "kanciastym" pismem Europejczyków). Tymczasem, w miarę upływu czasu i upadku znaczenia samej Fenicji, rdzenny alfabet fenicki zaczął tracić na znaczeniu. Ostatnie użycie tego alfabetu datuje się na czasy upadku Kartaginy, kiedy to i tak był już silnie zmodyfikowany od "klasyki".
Alfabet fenicki i jego najbardziej znani spadkobiercy, kolejno od lewej do prawej łaciński, grecki, fenicki, hebrajski i arabski

Alfabet fenicki świat ujrzał ponownie dopiero w XIX w.n.e. gdy francuscy archeologowie odkopali inskrypcje w nim w ruinach fenickich miast-państw. Początkowo uznano to za deformację systemu egipskiego, bądź wczesną wariację pisma demotycznego, z czasem jednak udało się odcyfrować (poprzez zapisany tym alfabetem tekst w języku hebrajskim) prawdziwe znaczenie, co doprowadziło do nielada szoku. Na tym kończy się skrócona historia fenickiego alfabetu takim, jakim znamy go dziś.

Skrypt ten używał podobnie jak wywodzące się z niego grecki czy hebrajski systemu nazewnictwa liter, których to nazwy wywiedziono od zwierząt, przedmiotów i innych konceptów, o ile to tylko ich nazwy zaczynały się na dalą literę. Np. "aleph" nazwano od słowa oznaczającego wołu. W przeciwieństwie jednak do tamtych systemów, litery nie były jednocześnie używane jako cyfry, a system liczbowy Fenicjan przypominał odpowiednio uporządkowany system kresek.

Co ciekawe, prawdopodobnie jedynym współczesnym w pełni niezależnym systemem piśmienniczym (tj. nie wywodzącym się od fenickiego) jest system chiński i jego "potomkowie". Sugerowane są związki z tak odległymi skryptami jak niektóre pomniejsze hinduskie, mongolskie, a nawet koreański hangul miał leżeć pod dużym wpływem, poprzez Indie. Trudno powiedzieć, co zaważyło na tak szalonej popularności "abjadu", ale z pewnością nie może odmówić inwencji jego pierwotnym twórcom, których imiona niestety nie dotrwały do dziś.
komentarze (1) | napisz komentarz
nie musisz się rejestrować!
Odyseja
© Archeos.pl | O serwisie | Kontakt |
Pliki Cookie
Używamy plików Cookie, aby ułatwiać korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych i reklamowych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Rozumiem