Pełny dostęp do zasobów serwisu
Niezarejestrowni goście mają pełny dostęp do zasobów serwisu. Mogą pisać komentarze, posty na forum, pobierać wszystkie zamieszczone w serwisie pliki i załączniki do wiadomości na forum. Zapraszamy!
Dlaczego tu jest reklama?
autor: Kalontas | napisano 12 sierpnia 2009 o 20:04
czytano 26263 razy | średnia ocen: 5.13

Uruk

Trudno się zdecydować w jaki sposób zacząć artykuł o tak ważnym mieście Mezopotamii, jakim było Uruk. Czy zacząć może od mitu, o tym jak Enmerkar, syn Mesz-ki-ang-gaszera z Kisz, zgodnie z pozwoleniem od władców Kisz przybył na to żyzne wówczas miejsce nad Eufratem i założył zalążki miasta, które Sumerowie wówczas zwali "Unug"? Może jednak dużo lepszym początkiem dla takiego artykułu będzie wersja stricte historyczna, opowiadająca o tym jak dwa osiedla, Anu i Eanna, połączyły się pod koniec okresu Eridu i stworzyły jeden z największych i najsilniejszych ośrodków miejskich Sumeru? No cóż, wygląda na to, że obie te wersje udało mi się zawrzeć w wejściu. Oto więc Uruk, jedno z czołowych miast-państw Sumeru.

Zgodnie z tym co odkryli archeologie, początki Uruk sięgają aż około 5000 r.p.n.e. Wtedy to doszło do połączenia dwóch mniejszych, położonych blisko siebie ośrodków. Jeden z nich, Eanna, poświęcony był bogini Inanie, bogini płodności i skupiony był wokół jej wielkiej świątyni. Drugim z tych ośrodków było Anu, poświęcone bogu o tym samym imieniu, także skupiony wokół świątyni. Trudno określić co popchnęło te dwa proto-miasta do zjednoczenia - być może zagrożenie z pustyni, być może potrzeby ekonomiczne, a może mariaż polityczny. W każdym bądź razie, powstał silny ośrodek, który tak swoim rozmiarem, jak i potęgą ekonomiczną przewyższył większość innych takich ośrodków w całym Sumerze.

Według mitu władcą Eanny miał być niejaki Enmerkar, syn Mesz-ki-ang-gaszera, który koronę otrzymał od dynastii z Kisz. Enmerkar miał właśnie doprowadzić do połączenia z Anu i z wrodzonej skromności pozwolił na nazwanie miasta od jednej z archaicznych nazw drugiego miasta, czyli Unug (nazwa ta dopiero w czasach akadyjskich wyewoluowała w "Uruk"). W tym początkowym okresie Uruk od razu zaczęło się wyróżniać, ale okres jego świetności miał dopiero nadejść po zakończeniu okresu Eridu.

Innymi wartymi wspomnienia władcami Uruk byli z pewnością Lugalbanda, Dumuzid, i w końcu Gilgamesz, legendarny król-heros, słynny ze swojego własnego eposu, który chyba jako jeden z niewielu mezopotamskich jest dziś powszechnie znany. Początkowo Gilgamesz miał być tyranem dla swoich poddanych, ale pod wpływem niezwykłej przyjaźni z Enkidu zmienił się diametralnie i wprowadził Uruk w okres świetności.

Zdaje się, że mity są w tym wypadku odzwierciedleniem rzeczywistości, a przynajmniej jej części. Po przejściu przez okres Eridu i Ubaidzki, miasto naprawdę rozkwitło około tysiąc lat po założeniu. Zaczął się wtedy okres, kiedy ogromne - jak na tamte czasy - miasto dominowało nad dużo mniejszymi, najwyżej 10-hektarowymi miasteczkami. Wówczas rozwinęły się pierwsze na świecie przykłady architektury monumentalnej, a także Uruk rozpoczęło dalszy rozwój, zakładając kolonie od północnej Mezopotamii aż po Syrię. Mieszkańców Uruk wówczas pogrupowano według uprawianych przez nich zawodów i rozmieszczono w odpowiednich osiedlach, zapewniając porządek. Budowę legendarnych murów (przypisywanych Gilgameszowi) datuje się jednak dopiero na koniec tego okresu świetności, około 3100 r, zapewne wymuszone najazdami z zewnątrz.

Trzecie tysiąclecie p.n.e. było dla Uruk bardzo trudnym okresem. Nie tylko inne ośrodki zdołały już urosnąć w siłę i rywalizować z Uruk w handlu, ale nadchodzące najazdy spowodowały, że władza centralna w mieście upadła i miasto popadło pod kontrolę Kisz. Wprawdzie po kolejnych stuleciach zdołało się jeszcze wyzwolić z objęć sąsiada, ale nie na długo. Przez cały ten tysiąc lat Uruk wciąż zmieniało ręce, żonglując między niezależnymi rządami, władzą Kisz, lub władzą niedalekiego Ur.
Świątynia Irigal

Ostatecznie, Uruk wpadło wraz z Ur w ręce Sargona z Akadu, który w błyskawicznym tempie podbił większość Sumeru. W tym okresie doszło do ostatecznego końca niezależności Uruk, chociaż jeszcze kilkukrotnie miasto przeżywało okresy renesansu gospodarczego. Przez większość czasów babilońskich było w okresie regresu, ale wraz z jednym z kolejnych najazdów asyryjskich, uczyniono je stolicą prowincji, co pozwoliło na kolejny okres rozwoju. Nie trwał on - jak zwykle - długo, gdyż wraz z upadkiem Asyrii, miasto zaczęło powoli pustoszeć. Choć wciąż było zamieszkane w czasach Seleucydów i Partów, znane wówczas jako Orchoe, jego popularność zaczęła powoli zanikać. W czasach Sasanidów ostatecznie zaczęło niszczeć, a podczas najazdu Arabów około VII w.n.e. było już tylko ruiną.

Uruk było jednym z miast, które przetrwały najdłużej w historii. Jedno z jego składników, Unug-Kalaba, odgrywało ważną rolę jeszcze w epoce Eridu, a miasto jeszcze około 300 r.n.e. wciąż było zamieszkane. W czasie szczytu świetności, około 2900 r.p.n.e. prawdopodobnie mieszkało tam od 50 do 80 tysięcy mieszkańców. Dopiero liczne najazdy na Sumer od strony Elamu i wynikające z tego wewnętrzne potyczki ukróciły ten okres i doprowadziły Uruk do smutnego końca.

Uwagę na Uruk zwrócono ponownie około 1849 roku, kiedy William Kennet Loftus po raz pierwszy od wieków zainteresował się pozostałościami miasta i rozpoczął wykopaliska. Od jego czasów odkopano nie tylko kilka wielkich świątyń, które lepiej pozwoliły nam poznać obyczaje i wierzenia starożytnych Sumerów, ale także odkopano słynną sumeryjską listę królów, która podaje nam imiona wszystkich ważniejszych władców Sumeru z tamtego okresu, włącznie z Utnapisztim, Enmerkarem, Gilgameszem, czy Agą z Kisz. Miasto miało jeszcze inny ważny impakt na współczesny świat - od słowa "Uruk" powstało perskie słowo na określenie południowej Mezopotamii, które wyewoluowało w arabskie al-Iraq, a stąd powszechna dziś nazwa "Irak".
komentarze (2) | napisz komentarz
nie musisz się rejestrować!
Epos o Gilgameszu
© Archeos.pl | O serwisie | Kontakt |
Pliki Cookie
Używamy plików Cookie, aby ułatwiać korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych i reklamowych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Rozumiem