Biblioteczka
Dzieła starożytnych pisarzy
Spis treści:
Hezjod - "Teogonia"
Teogonia (gr. Narodziny bogów) to epos kosmogoniczny, napisany przez greckiego poetę Hezjoda, przedstawiający prastare wyobrażenia Achajów dotyczące powstania wszechświata, bogów, herosów i ludzi, walk poszczególnych sił kosmicznych i wyłonienia się nowego porządku reprezentowanego przez Zeusa i bogów olimpijskich. Jest to pierwsze znane nam dzieło o takiej tematyce.
Według Teogonii Hezjoda z Chaosu wyłoniła się Ziemia (Gaja), Podziemie (Tartar), Miłość (Eros), Ciemność (Erebos) i jego żona i siostra, Noc (Nyks), która zrodziła światło dzienne (Eter) ze związku z Erebosem. Gaja zaś powiła Niebo (Uranosa) i Morze (Pontos). Tak oto światło narodziło się z ciemności, a kształty z bezkształtu. Gaja, za sprawą Uranosa, dała życie pierwszemu pokoleniu bogów - tytanom, jednym z nich był Kronos, zwyciężony później przez swego syna Zeusa. Od tamtego czasu Zeus wraz z innymi bogami olimpijskimi włada nad światem.
Teogonię otwiera "przedśpiew" (gr. proójmion) zawierający hymn do Muz i inwokację, obejmujący wersy 1-115, czyli ok. jedną dziesiątą tekstu. Na samym początku hymnu pojawiają się Muzy u ołtarza Kroniona, tzn. Dzeusa, ich boskiego rodzica. Ten podkreślany, w dalszej części, związek tworzy charakterystyczną konstrukcję, zapowiadającą istotne momenty całego utworu. Jako ojciec Muz wraz z nimi roztacza opiekę nad królami, Muzy niosą natchnienie poetom i dyktują temat pieśni naznaczonemu pieśniarzowi, Hezjodowi, zaś poprzez związek Dzeus-Muzy poeta podkreśla i boskie pochodzenie władzy, i boskie natchnienie pieśniarzy-aojdów.
Dalsza część tzw. "właściwa" dzieli się na opisy powstania-zrodzenia kolejnych generacji bogów przeplatane eksponowanymi elementami mitu o ich następstwie we władzy i sukcesji, dotyczącymi poszczególnych wybranych postaci. Ogólnie można niejako wydzielić cztery pokolenia bogów:
1. dzieci Chaosu i dzieci Gai
2. dzieci Nocy i dzieci Morza
3. wnuki Morza i wnuki Uranosa
4. krąg Dzeusa i bogów olimpijskich
To z kolei prowadzi do następujących zdarzeń:
1. okaleczenie Uranosa przez Kronosa
2. oszukanie Kronosa przez Dzeusa
3. tytanomachia, pokonanie przez Dzeusa Tyfona, objęcie władzy przez Dzeusa i ustanowienie nowego olimpijskiego porządku świata
Równolegle ze scenami mitu oraz powiązaniami genealogicznymi występują bardziej rozwinięte historie, takie jak opowieść o narodzinach Afrodyty, o pokonaniu potworów, wywód o Styksie, wielka pochwała Hekate, historia o podstępach Prometeusza i "ulepieniu" kobiety, opis Podziemia. Po "boskich" związkach bogów czwartej generacji następuje krótka lista związków bogów z Nimfami i śmiertelniczkami, po niej drugie proojmion (w. 965-968) wprowadza szereg związków bogiń ze śmiertelnikami, a zamiast spodziewanego zakończenia mamy dwuwierszowe trzecie proojmion (w. 1021n.), co wyraźnie zaznacza powiązanie do kolejnego utworu Hezjoda - "Katalogu niewiast".
Całość do pobrania tutaj.
Opis na podstawie wiadomości z http://www.wiw.pl/kulturaantyczna/eseje/hezjod_01.asp.
Według Teogonii Hezjoda z Chaosu wyłoniła się Ziemia (Gaja), Podziemie (Tartar), Miłość (Eros), Ciemność (Erebos) i jego żona i siostra, Noc (Nyks), która zrodziła światło dzienne (Eter) ze związku z Erebosem. Gaja zaś powiła Niebo (Uranosa) i Morze (Pontos). Tak oto światło narodziło się z ciemności, a kształty z bezkształtu. Gaja, za sprawą Uranosa, dała życie pierwszemu pokoleniu bogów - tytanom, jednym z nich był Kronos, zwyciężony później przez swego syna Zeusa. Od tamtego czasu Zeus wraz z innymi bogami olimpijskimi włada nad światem.
Teogonię otwiera "przedśpiew" (gr. proójmion) zawierający hymn do Muz i inwokację, obejmujący wersy 1-115, czyli ok. jedną dziesiątą tekstu. Na samym początku hymnu pojawiają się Muzy u ołtarza Kroniona, tzn. Dzeusa, ich boskiego rodzica. Ten podkreślany, w dalszej części, związek tworzy charakterystyczną konstrukcję, zapowiadającą istotne momenty całego utworu. Jako ojciec Muz wraz z nimi roztacza opiekę nad królami, Muzy niosą natchnienie poetom i dyktują temat pieśni naznaczonemu pieśniarzowi, Hezjodowi, zaś poprzez związek Dzeus-Muzy poeta podkreśla i boskie pochodzenie władzy, i boskie natchnienie pieśniarzy-aojdów.
Dalsza część tzw. "właściwa" dzieli się na opisy powstania-zrodzenia kolejnych generacji bogów przeplatane eksponowanymi elementami mitu o ich następstwie we władzy i sukcesji, dotyczącymi poszczególnych wybranych postaci. Ogólnie można niejako wydzielić cztery pokolenia bogów:
1. dzieci Chaosu i dzieci Gai
2. dzieci Nocy i dzieci Morza
3. wnuki Morza i wnuki Uranosa
4. krąg Dzeusa i bogów olimpijskich
To z kolei prowadzi do następujących zdarzeń:
1. okaleczenie Uranosa przez Kronosa
2. oszukanie Kronosa przez Dzeusa
3. tytanomachia, pokonanie przez Dzeusa Tyfona, objęcie władzy przez Dzeusa i ustanowienie nowego olimpijskiego porządku świata
Równolegle ze scenami mitu oraz powiązaniami genealogicznymi występują bardziej rozwinięte historie, takie jak opowieść o narodzinach Afrodyty, o pokonaniu potworów, wywód o Styksie, wielka pochwała Hekate, historia o podstępach Prometeusza i "ulepieniu" kobiety, opis Podziemia. Po "boskich" związkach bogów czwartej generacji następuje krótka lista związków bogów z Nimfami i śmiertelniczkami, po niej drugie proojmion (w. 965-968) wprowadza szereg związków bogiń ze śmiertelnikami, a zamiast spodziewanego zakończenia mamy dwuwierszowe trzecie proojmion (w. 1021n.), co wyraźnie zaznacza powiązanie do kolejnego utworu Hezjoda - "Katalogu niewiast".
Całość do pobrania tutaj.
Opis na podstawie wiadomości z http://www.wiw.pl/kulturaantyczna/eseje/hezjod_01.asp.
Homer - "Odyseja"
"Odyseja" obok "Iliady" to najbardziej znane dzieło Homera i całej starożytnej epoki.
Opowiada historię Odyseusza w 24 pieśniach.
I. Zgromadzenie bogów. Rady Ateny dla Telemacha
II. Zgromadzenie mieszkańców Itaki. Wyjazd Telemacha
III. Wydarzenia w Pylos
IV. Wydarzenia w Sparcie
V. Tratwa Odyseusza
VI. Przybycie Odyseusza do Feaków
VII. Odyseusz przychodzi do Alkinoosa
VIII. Pobyt Odyseusza u Feaków
IX. Opowiadania u Alkinoosa. Przygoda z Kyklopem
X. Przygody u Ajola, Lajstrygonów, Kirki.
XI U zmarłych (Nékyja)
XII. Syreny, Skylla i Charybda, bydło Heliosa
XIII. Odyseusz odpływa od Feaków i przybywa do Itaki
XIV. Odyseusz u Eumajosa
XV. Telemach przybywa do Eumajosa
XVI. Telemach rozpoznaje Odyseusza
XVII. Telemach wraca do miasta Itaki
XVIII. Walka na pięści Odyseusza z Irosem
XIX. Odyseusz rozmawia z Penelopą. Rozpoznanie przez Eurykleję
XX. Wypadki przed rzezią zalotników
XXI. Próba łuku
XXII. Rzeź zalotników
XXIII. Penelopa rozpoznaje Odyseusza
XXIV. Pojednanie
Całość można pobrać tutaj.
Opowiada historię Odyseusza w 24 pieśniach.
I. Zgromadzenie bogów. Rady Ateny dla Telemacha
II. Zgromadzenie mieszkańców Itaki. Wyjazd Telemacha
III. Wydarzenia w Pylos
IV. Wydarzenia w Sparcie
V. Tratwa Odyseusza
VI. Przybycie Odyseusza do Feaków
VII. Odyseusz przychodzi do Alkinoosa
VIII. Pobyt Odyseusza u Feaków
IX. Opowiadania u Alkinoosa. Przygoda z Kyklopem
X. Przygody u Ajola, Lajstrygonów, Kirki.
XI U zmarłych (Nékyja)
XII. Syreny, Skylla i Charybda, bydło Heliosa
XIII. Odyseusz odpływa od Feaków i przybywa do Itaki
XIV. Odyseusz u Eumajosa
XV. Telemach przybywa do Eumajosa
XVI. Telemach rozpoznaje Odyseusza
XVII. Telemach wraca do miasta Itaki
XVIII. Walka na pięści Odyseusza z Irosem
XIX. Odyseusz rozmawia z Penelopą. Rozpoznanie przez Eurykleję
XX. Wypadki przed rzezią zalotników
XXI. Próba łuku
XXII. Rzeź zalotników
XXIII. Penelopa rozpoznaje Odyseusza
XXIV. Pojednanie
Całość można pobrać tutaj.
