Forum Archeos

Napisz => Napisz artykuł => Wątek zaczęty przez: Crash w 27.10.2008, 00:10:46

Tytuł: Warunki rozwoju sztuki w Egipcie
Wiadomość wysłana przez: Crash w 27.10.2008, 00:10:46
Największe znaczenie dla rozwoju sztuki miały w Egipcie warunki geograficzne oraz religia pozostająca w ścisłym związku z ustrojem. Przy niezmiennym układzie stosunków społecznych, dzieje państwa nie zaważyły w decydujący sposób na charakterze sztuki. Niemniej okresy największej potęgi militarnej i rozkwitu gospodarczego w okresie Starego, a zwłaszcza Nowego Państwa sprzyjały rozwojowi sztuki i kultury, a historyczne zmiany relacji między władzą faraona i kapłanów miały doniosłe znaczenie dla rozwoju form architektury i niektórych wyobrażeń o sztuce.

Warunki geograficzne

Egipt - kraj o klimacie pustynnym, gorącym - nazywany był ,,darem Nilu''.
Wąski pas uprawy istniał jedynie dzięki wylewom rzeki niosącym na pola żyzny muł. Nil wyznaczał przez stulecia stały rytm zajęć, regulował tryb życia Egipcjan. Z mułu nilowego wyrabiano cegłę, lepiono z niego domostwa, używano go do wyrobu drobnych figurek. W starożytności wybrzeża Nilu obfitowały w faunę i pokryte były bujnym gąszczem papirusów i innych roślin. Rośliny właśnie, zwłaszcza papirus i kwiaty lotosu stanowiły częsty motyw w malarstwie, reliefie, a także w architektonicznych detalach, w głowicach kolumn. Dzikie ptactwo, ryby i inne zwierzęta zamieszkujące wody i wybrzeża Nilu przedstawiane są w dziełach z dużą siłą wyrazu świadczącą o znakomitej obserwacji rodzimej fauny. poza wybrzeżami Nilu krajobraz był surowy, pustynny. Brak lasów, a więc niedostatek drewna rekompensowały bogate złoża minerałów i obfitość kamienia, piaskowca, wapienia, bazaltu, czarnego i czerwonego granitu, oraz zasoby kamieni półszlachetnych: turkusów, agatów, ametystów, kryształu górskiego. kamień używany był w architekturze świątyń, grobowców i monumentalnej rzeźbie. Kamienie półszlachetne, jak również złoto służyły do wyrobu biżuterii i zdobienia przedmiotów codziennego użytku w zamożnych domach.

Religia

Religia miała charakter politeistyczny (wielobóstwo). System wierzeń był skomplikowany i niejednolity: religia ulegała rozwojowi w ciągu wieków, istniały bóstwa lokalne, wielu bogów czczono pod postaciami zwierząt. Powszechny był kult boga słońca Re i Ozyrysa - boga świata podziemnego. Epizodem w dziejach Egiptu, ważnym jednak w skutkach dla sztuki, stała się wiara w jedynego boga-słońca Atona, wprowadzona przez faraona Echnatona. Po jego śmierci powrócono do dawnych wierzeń. Decydujące znaczenie dla Egipcjan miała wiara w życie pozagrobowe. Zycie doczesne było krótkim epizodem, przygotowaniem do życia wiecznego. Zdanie sprawozdania ze swych ze swych uczynków przed sądem Ozyrysa było warunkiem przejścia do szczęśliwej wieczności. Wierzono także, że człowiek składa się z kilku ,,części'', między innymi duszy, ciała, imienia. Tylko ci ludzie mogli się cieszyć życiem wiecznym, których części wraz z ciałem nie uległy zniszczeniu. Stąd istniał zwyczaj mumifikacji zwłok i budowania grobowców chroniących ciało i imię zmarłego, wyposażonych w sprzęty i amulety potrzebne w zaświatach. Obrzędy religijne, prócz rytuału pogrzebowego, polegały na uroczystych procesjach z posągiem boga, z udziałem całego ludu oraz na codziennych modłach połączonych z obmywaniem i okadzaniem posągu przez kapłanów. powyższy rzut oka na religię starożytnych Egipcjan pozwala zrozumie, dlaczego dzieła o funkcji religijnej są najbardziej charakterystyczne dla sztuki tego kraju.

Ustrój

Ustrój miał charakter hierarchiczny, oparty był na niewolnictwie. U szczytu hierarchii stał faraon uważany za boga i czczony na równi z bogiem. Dzięki tej zasadzie religia i ustrój w Egipcie był nierozerwalnym związkiem władzy i wierzeń, stanowiły całość, ustalony, nienaruszalny porządek. Następny szczebel ,,drabiny społecznej'' stanowili kapłani i urzędnicy, a ostatni, najniższy - rzemieślnicy i chłopi. Władza faraona utożsamianego z bóstwem była początkowo bardzo silna. Wznoszono faraonom olbrzymie grobowce, budowano świątynie, budowano świątynie ku ich czci. Z czasem wzrosło znaczenie kapłanów. W okresie Nowego Państwa wielki wpływ na rządy państwem mieli kapłani tebańskiego boga, Amona-Ra, Wraz ze wzrostem ich znaczenia i bogactwa, kult faraona uległ osłabieniu na korzyść kultu lokalnych bóstw. Zaprzestano budowy piramid, a wzrosła liczba okazałych świątyń.

Dzieje

Tabela pomocnicza podająca uproszczony podział dziejów Egiptu, władców, o których jest mowa w tekście, najistotniejsze dla sztuki wydarzenia oraz najsławniejsze zabytki.
Stare Państwo (XXIX - XXI w. p.n.e.) Królowie: Dżeser, Cheops, Chefren, Mykerinos.
Dzieła: piramida schodkowa Dżesera, piramida schodkowa w Gizie. Piramida, świątynia i Sfinks Chefrena w Gizie. Piramida Mykerinosa. Posąg Mykerinosa. Grobowiec możnowładcy Ti z barwnymi reliefami w Sakkarze.
Jest to okres rozkwitu politycznego, gospodarczego i kulturalnego. W sztuce wypracowano najważniejsze formy dla architektury grobowcowej (mastaba, piramida) oraz dla rzeźby pełnej i reliefu.   
Średnie Państwo (XXI - XVI w. p.n.e.) Dzieła: groby skalne w Beni Hasan w Asuanie. Portret Sestrisa III.Wysoki poziom sztuki złotniczej i jubilerstwa. Kraj osłabiony walkami wewnętrznymi. Ciągłość dynastii przerwana panowaniem Hyksonów. Wypędzenie ich pod koniec okresu.
Nowe Państwo (XVI - XI w. p.n.e.) Królowie: Hatszepsut, Amenhotep IV Echanton, Tutenchamon, Ramzes II.
Dzieła: świątynia grobowa Hatszepsut w Dejr el Bahari, świątynia Amon-Ra w Luksorze oraz Chonsu i Mut w Karnaku. Świątynia Totmesa III, świątynia i pałac Echnatona w Tell el-Amarna, portrety Echnatona i Nefretete. Świątynia Ramzesa II i Nefertari w Abu Simbel, grobowiec Tutenchamona w Dolinie Królów. Szczyt potęgi militarnej, gospodarczej i kulturalnej państwa. Zetknięcie się Egipcjan z kulturami basenu Morza Śródziemnego: Kreteńczykami i Achajami w walkach morskich poprzez kontakty handlowe. Olbrzymi ruch budowlany. Potęga kapłanów Amona. Herezja. Amenhotepa IV Echnatona. Ustalenie władzy kapłanów po śmierci króla, uwieńczone wstąpieniem na tron arcykapłana Herhora. Najwyższy poziom rzemiosła artystycznego. Usamodzielnienie się malarstwa. Wypracowanie ostatecznych form architektury świątynnej
Epoka późna (XI - IV w. p.n.e.)
Epoka grecko - rzymska (IV w. p.n.e. - VII w. n.e.)
332 r. p.n.e. podboje Aleksandra Macedońskiego. Władcy macedońscy. Założenie miasta Aleksandria, muzeum i biblioteki aleksandryjskiej. Wpływy greckie dość powierzchowne. Dynastia Ptolemeuszów (Kleopatra). Podbój Egiptu przez Rzym w 30 r. p.n.e. Wpływy rzymskie. Początki chrześcijaństwa od II w. panowanie i wpływy bizantyjskie. Podbój Egiptu przez Arabów w VII w. Wpływy kultury islamu.
Tytuł: Odp: Warunki rozwoju sztuki w Egipcie
Wiadomość wysłana przez: Pitagoras23 w 27.10.2008, 16:16:57
Znawcą Egiptu nie jestem, ale artykuł ciekawy. Małe błędy są, ale to już moderator musi poprawić. Zastanawiałbym się nad wydzieleniem dziejów z tego artykułu.
Tytuł: Odp: Warunki rozwoju sztuki w Egipcie
Wiadomość wysłana przez: Petros w 27.10.2008, 16:27:16
Bardzo dobrze napisany artykuł i nie trzeba niczego wydzielać. Brakuje tylko grafiki, bo w końcu mamy tu do czynienia ze sztuką.
Tytuł: Odp: Warunki rozwoju sztuki w Egipcie
Wiadomość wysłana przez: Pitagoras23 w 27.10.2008, 16:30:41
Ty jesteś znawcą. To może popraw drobne błędy, co są. O dziwo kilka znalazłem.
Tytuł: Odp: Warunki rozwoju sztuki w Egipcie
Wiadomość wysłana przez: Petros w 27.10.2008, 16:32:04
Nie mogę tego zrobić, bo nie mam uprawnień.
Tytuł: Odp: Warunki rozwoju sztuki w Egipcie
Wiadomość wysłana przez: Pitagoras23 w 27.10.2008, 17:12:02
To czekamy na administratora.  ;D
Tytuł: Odp: Warunki rozwoju sztuki w Egipcie
Wiadomość wysłana przez: Crash w 27.10.2008, 20:10:13
No tak, błędy dlatego, że pisane w notatniku, Worda niestety nie mam po formacie.
Nie wydzielałbym, bo to wszystko zalicza się do warunków rozwoju.

EDIT: Myślę, że grafika się znajdzie.


Rys 1 -  Dolina Królów  Źródło: globtroter.pl
Rys 2 - Świątynia Hatszepsut - Źródło: galeria.bighost.pl
Tytuł: Odp: Warunki rozwoju sztuki w Egipcie
Wiadomość wysłana przez: Kalontas w 27.10.2008, 22:04:41
Tylko na przyszłość artykuły proszę pisać w "Artykuł -> Napisz". ;)
Ale myślę, że dobrze napisane, ogólnie rzecz biorąc.
Tytuł: Odp: Warunki rozwoju sztuki w Egipcie
Wiadomość wysłana przez: Pitagoras23 w 28.10.2008, 19:24:28
Czy pozwoliłbyś użyć tych zdjęć później w artykułach o miastach egipskich?
Tytuł: Odp: Warunki rozwoju sztuki w Egipcie
Wiadomość wysłana przez: Crash w 28.10.2008, 19:43:27
Jasne. ;)
Tytuł: Odp: Warunki rozwoju sztuki w Egipcie
Wiadomość wysłana przez: aimer w 12.11.2011, 14:04:06
Wszystko zerżnięte, słowo w słowo z podręcznika od Historii Sztuki "Sztuka i Czas"...