Forum Archeos

Różne => Biblioteczka => Wątek zaczęty przez: Petros w 07.02.2009, 22:07:23

Tytuł: Hezjod - "Teogonia"
Wiadomość wysłana przez: Petros w 07.02.2009, 22:07:23
Teogonia (gr. Narodziny bogów) to epos kosmogoniczny, napisany przez greckiego poetę Hezjoda, przedstawiający prastare wyobrażenia Achajów dotyczące powstania wszechświata, bogów, herosów i ludzi, walk poszczególnych sił kosmicznych i wyłonienia się nowego porządku reprezentowanego przez Zeusa i bogów olimpijskich. Jest to pierwsze znane nam dzieło o takiej tematyce.

Według Teogonii Hezjoda z Chaosu wyłoniła się Ziemia (Gaja), Podziemie (Tartar), Miłość (Eros), Ciemność (Erebos) i jego żona i siostra, Noc (Nyks), która zrodziła światło dzienne (Eter) ze związku z Erebosem. Gaja zaś powiła Niebo (Uranosa) i Morze (Pontos). Tak oto światło narodziło się z ciemności, a kształty z bezkształtu. Gaja, za sprawą Uranosa, dała życie pierwszemu pokoleniu bogów - tytanom, jednym z nich był Kronos, zwyciężony później przez swego syna Zeusa. Od tamtego czasu Zeus wraz z innymi bogami olimpijskimi włada nad światem.

Teogonię otwiera "przedśpiew" (gr. proójmion) zawierający hymn do Muz i inwokację, obejmujący wersy 1-115, czyli ok. jedną dziesiątą tekstu. Na samym początku hymnu pojawiają się Muzy u ołtarza Kroniona, tzn. Dzeusa, ich boskiego rodzica. Ten podkreślany, w dalszej części, związek tworzy charakterystyczną konstrukcję, zapowiadającą istotne momenty całego utworu. Jako ojciec Muz wraz z nimi roztacza opiekę nad królami, Muzy niosą natchnienie poetom i dyktują temat pieśni naznaczonemu pieśniarzowi, Hezjodowi, zaś poprzez związek Dzeus-Muzy poeta podkreśla i boskie pochodzenie władzy, i boskie natchnienie pieśniarzy-aojdów.

Dalsza część tzw. "właściwa" dzieli się na opisy powstania-zrodzenia kolejnych generacji bogów przeplatane eksponowanymi elementami mitu o ich następstwie we władzy i sukcesji, dotyczącymi poszczególnych wybranych postaci. Ogólnie można niejako wydzielić cztery pokolenia bogów:
1. dzieci Chaosu i dzieci Gai
2. dzieci Nocy i dzieci Morza
3. wnuki Morza i wnuki Uranosa
4. krąg Dzeusa i bogów olimpijskich
To z kolei prowadzi do następujących zdarzeń:
1. okaleczenie Uranosa przez Kronosa
2. oszukanie Kronosa przez Dzeusa
3. tytanomachia, pokonanie przez Dzeusa Tyfona, objęcie władzy przez Dzeusa i ustanowienie nowego olimpijskiego porządku świata

Równolegle ze scenami mitu oraz powiązaniami genealogicznymi  występują bardziej rozwinięte historie, takie jak opowieść o narodzinach Afrodyty, o pokonaniu potworów, wywód o Styksie, wielka pochwała Hekate, historia o podstępach Prometeusza i "ulepieniu" kobiety, opis Podziemia. Po "boskich" związkach bogów czwartej generacji następuje krótka lista związków bogów z Nimfami i śmiertelniczkami, po niej drugie proojmion (w. 965-968) wprowadza szereg związków bogiń ze śmiertelnikami, a zamiast spodziewanego zakończenia mamy dwuwierszowe trzecie proojmion (w. 1021n.), co wyraźnie zaznacza powiązanie do kolejnego utworu Hezjoda - "Katalogu niewiast".

Całość do pobrania tutaj (http://archeos.pl/forum/index.php?action=dlattach;topic=4853.0;attach=6135).

Opis na podstawie wiadomości z http://www.wiw.pl/kulturaantyczna/eseje/hezjod_01.asp.
Tytuł: Odp: Hezjod - "Teogonia"
Wiadomość wysłana przez: nfo w 03.02.2011, 16:05:29
Wypadałoby jeszcze dodać, że autorem tłumaczenia jest Jerzy Łanowski :P.
Tytuł: Odp: Hezjod - "Teogonia"
Wiadomość wysłana przez: jasiumrowka w 28.03.2018, 12:15:09
Rzecz obowiązkowa dla greko-rzymskich politeistów, dla pozostałych – opcjonalna ciekawostka :)